Publicacións

Temas

Historia e arqueoloxía de Villasbuenas de Gata I

Publicado: 08 de novembro de 2020, 20:18
  1. Patrimonio cultural

Villasbuenas de Gata está enmarcado dentro da rexión da Sierra de Gata, na esquina noroeste de Estremadura. Como a maioría das cidades das montañas, no norte ten os seus niveis máis altos, como o Cacho dos Montejos con 643 metros sobre o nivel do mar e A Aliseda con 607 metros sobre o nivel do mar.
A nivel xeolóxico, o substrato está dominado ao leste e ao sueste polo granito con lugares onde destacan o carballo e a aciñeira, mentres que ao norte e ao oeste triunfa a lousa con matogueiras de breixos, piñeiros e oliveiras.

Diferentes arqueólogos catalogaron en Villasbuenas un conxunto de 5 elementos arqueolóxicos:

-Cerro del Castillejo de Peralejos

-Valeira dos Coellos

-Ara Romana

-Dehesa Boyal

-La Nava

Os xacementos máis antigos, pertencentes á prehistoria, son Castillejo e os dolmens situados na Dehesa. Estes dolmens están situados no camiño natural que parte do núcleo de Villasbuenas de Gata cara ao de Hernán Pérez, na zona de paso baixo o Cotorrón.

Xa en tempos históricos o catálogo da Junta de Estremadura inclúe dous xacementos romanos e a localización dun altar da mesma cronoloxía. As Villasbuenas estarían nunha boa posición con respecto á vía dálmata que, na época romana, atravesaba estas terras de norte a sur, en dirección a Coria (Casillas Antúnez 2008: 28).

Para a Idade Media, a primeira mención ao topónimo de Villasbuenas produciuse no ano 1251 (Montero Blanco 2004: 34). Dáse por feito que a súa conquista polas tropas cristiás se produciría entre 1212 e 1251, momento no que Alfonso VIII de León e Galicia tomaron a San Juan de Mascoras, actualmente coñecido como Santibañez.

Será a partir da toma de Santibañez cando a rexión se repoboará con xente do norte, algo que afectaría á fala presente na serra de Gata. Dado o papel destacado das ordes cabaleirenses na conquista cristiá da serra de Gata, Villasbuenas foi asignada á Orde de Alcántara, posteriormente Ordem de São Julião do Pereiro, debido á súa conexión con esa cidade estremeña.

Para a xestión de Villasbuenas, a orde de Alcántara creará unha encomienda, baixo o mando dun comandante. Os reis católicos decidiron limitar o poder das ordes cabaleirenses, en favor da propia monarquía, converténdose en Villasbuenas unha cidade real.

Na Idade Moderna, algúns aldeáns terán un papel destacado na conquista de América, como é o caso de Cristobal Gómez Nieto (1513-1566), que cofundará a cidade de Bogotá, na actual Colombia (Montero Blanco 2004: 44). Será neste momento cando se produza un curioso caso sobre as propiedades da cidade, a necesidade de fondos para financiar a candidatura de Filipe II ao trono de Inglaterra, así como as guerras en Italia, que fagan que decidan vender varios feitos reais. villas a familias nobres, xa que Villasbuenas é mencionada expresamente en cartas entre Felipe II e a súa irmá Juana de Austria co fin de obter a liquidez necesaria para a empresa italiana coa súa venda. Deste xeito, Villasbuenas vendeuse no século XVI á Fonseca de Salamanca, converténdose nun pazo (Montero Blanco 2004: 51). Vendéronse absolutamente todo, incluídos os vasalos:
"... Montes bosques pastos prados prados augas lagoas correntes e mananciais ... da folla do monte á pedra do río e da pedra do río á oja do monte" (Montero Blanco 2004: 58).

O señorío dos Fonseca durará ata 1837 cando son definitivamente abolidos. Durante o século XVII, os gobernos dos señores de Fonseca caracterizáronse por opresión e abusos, incluíndo varios casos de asasinato de vasalos. En 1649, durante a Guerra de Restauración Portuguesa, a cidade foi queimada polo exército portugués (Montero Blanco 2004: 98).

Noticias relacionadas
De Proencia a Proendos

De Proencia a Proendos

04/12/2021
Coñece o pasado romano da parroquia de Proendos en Sober a través do relato de Fran Alonso Toucido, director do proxecto arqueolóxico Proencia, Sober. A charla acompañarase cun viño D.O. Ribeira Sacra da Adega Proencia. No Ateneo Casino, Monforte de Lemos.
Arqueoloxía en Zas

Arqueoloxía en Zas

13/12/2020
O concello de Zas situado na comarca da Terra de Soneira, provincia da Coruña, preto de Santa Comba, ten no estudo realizado polos arqueólogos para o seu Plan Xeral con 108 elementos arqueolóxicos, son os seguintes: PUNTOS ARQUEOLÓXICOS DO CONCELLO DE ZAS (A CORUÑA). GA15093001 Mámoa Saconde da
Arqueoloxía en Allariz, Ourense

Arqueoloxía en Allariz, Ourense

12/12/2020
O concello de Allariz situado na rexión de Allariz-Maceda, provincia de Ourense, preto de Ourens, ten no estudo realizado polos arqueólogos para o seu Plan Xeral con 24 elementos arqueolóxicos, son os seguintes: Código PXOM XACEMENTO KEY GA XA-1 Castro de Armea GA32001001 XA-2 O Forno da Santa
Arqueoloxía en Nigrán

Arqueoloxía en Nigrán

11/12/2020
O concello de Nigrán situado na comarca do Val Miñor, provincia de Pontevedra, preto de Vigo, ten no estudo realizado polos arqueólogos para o seu Plan Xeral con máis de 140 elementos arqueolóxicos, son os seguintes: CÓDIGO REXISTRO ACHÁDEGO ELEMENTO DE LOCALIZACIÓN PARROQUIAL 0-XAC-01 GA36035111

Compárteo!

Queres máis información sobre os proxectos e traballos de Tempos Arqueólogos?

Se estás interesado en contar co equipo de Tempos Arqueólogos nalgún proxecto non dubides en contactar connosco e solicitar un orzamento a medida.